Καθεστώς non-dom στην Κύπρο

Το «non-dom» δεν είναι βίζα και δεν είναι ενιαίος φόρος πάνω σε όλα. Στη σελίδα του ίδιου του Τμήματος Φορολογίας είναι καθεστώς για την έκτακτη εισφορά για την άμυνα. Φυσικό πρόσωπο που δεν έχει κατοικία (domicile) στην Κύπρο, ή που δεν είναι καθόλου φορολογικός κάτοικος, βρίσκεται έξω από την εισφορά αυτή στους τόκους και στα μερίσματα. Το εισόδημα από ενοίκια ήταν μέσα στην εισφορά μέχρι και το φορολογικό έτος 2025. Από το 2026 το Τμήμα λέει ότι η επιβάρυνση στο ενοίκιο καταργήθηκε, και για πρόσωπα που έχουν κατοικία (domicile). Το καθεστώς non-dom δεν επηρεάζει λοιπόν πλέον το ενοίκιο. Εξακολουθεί να επηρεάζει τα μερίσματα και τους τόκους.

Κατοικία προέλευσης και οι εξαιρέσεις

Ο περί Έκτακτης Εισφοράς για την Άμυνα Νόμος χρησιμοποιεί την κατοικία με την έννοια του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου. Κατά γενικό κανόνα, η κατοικία προέλευσης ακολουθεί τον πατέρα κατά τη γέννηση, και σε ορισμένες περιπτώσεις τη μητέρα. Πρόσωπο του οποίου η κατοικία προέλευσης είναι στην Κύπρο έχει κατοικία εδώ, εκτός αν εφαρμόζεται εξαίρεση.

Το Τμήμα Φορολογίας περιγράφει δύο εξαιρέσεις για κάποιον με κυπριακή κατοικία προέλευσης. Η μία είναι ότι το πρόσωπο έχει αποκτήσει και διατηρεί κατοικία επιλογής στο εξωτερικό, και δεν ήταν φορολογικός κάτοικος Κύπρου για τουλάχιστον 20 συνεχόμενα έτη πριν από το φορολογικό έτος για το οποίο γίνεται λόγος. Η άλλη είναι ότι το πρόσωπο έζησε στο εξωτερικό για περισσότερα από 20 συνεχόμενα έτη πριν από τις 16 Ιουλίου 2015. Είναι στενές. Λίγα χρόνια στο εξωτερικό δεν τις δημιουργούν.

Ο κανόνας τεκμηρίου των 17 από τα 20 έτη

Όποια και αν είναι η κατοικία προέλευσης, πρόσωπο που ήταν φορολογικός κάτοικος Κύπρου για τουλάχιστον 17 από τα 20 έτη αμέσως πριν από το φορολογικό έτος λογίζεται ότι έχει κατοικία στην Κύπρο. Η τεκμαρτή κατοικία μένει έως ότου το πρόσωπο συμπληρώσει 20 έτη χωρίς φορολογική κατοικία. Αυτός είναι ο κανόνας που κλείνει μια μακρά περίοδο non-dom. Δεν κοιτά διαβατήρια. Κοιτά τη φορολογική κατοικία, που είναι ο κανόνας των 183 ημερών ή ο κανόνας των 60 ημερών.

Κάποιος που φτάνει και γίνεται φορολογικός κάτοικος το πρώτο έτος δεν λογίζεται ότι έχει κατοικία το πρώτο έτος. Η μέτρηση των 17 ετών αφορά προηγούμενα έτη. Σχεδιασμός που αγνοεί τη μέτρηση τείνει να την ανακαλύπτει στο 18ο έτος, όταν τα μερίσματα είναι ήδη μέσα στη δήλωση.

Τι καλύπτει πράγματι η απαλλαγή

Το Τμήμα απαριθμεί το εισόδημα που βρίσκεται έξω από την έκτακτη εισφορά για την άμυνα για πρόσωπο χωρίς κατοικία (domicile): τόκους, και μερίσματα. Απαριθμεί επίσης το εισόδημα από ενοίκια, με υποσημείωση ότι η επιβάρυνση στο ενοίκιο σταμάτησε μετά το 2025. Ο φόρος εισοδήματος είναι άλλος νόμος. Εισόδημα από εργασία, εμπορικά κέρδη και κυπριακό ενοίκιο παραμένουν στον φόρο εισοδήματος αν το λέει το υπόλοιπο του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου. Φορολογικός κάτοικος χωρίς κατοικία (domicile) δεν έχει γενική απαλλαγή από τον κυπριακό φόρο.

Από το 2026, μερίσματα που λαμβάνει πρόσωπο το οποίο είναι και κάτοικος και έχει κατοικία (domicile) είναι κατά κανόνα στο 5% έκτακτης εισφοράς για την άμυνα και όχι στο παλιό 17%, με μεταβατικό κανόνα. Το βιβλίο στοιχείων της PwC για το 2026 λέει ότι μερίσματα από κέρδη που αποκτήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, αν εισπραχθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2031 από κυπριακή εταιρεία, μπορούν να μείνουν στο 17%. Πρόσωπο χωρίς κατοικία (domicile) βρίσκεται εντελώς έξω από την εισφορά, και γι’ αυτό το καθεστώς εξακολουθεί να έχει σημασία μετά τη μείωση του συντελεστή. Ο μεταβατικός κανόνας είναι λόγος να ρωτήσετε από κέρδη ποίου έτους πληρώνεται ένα μέρισμα, όχι λόγος να μαντέψετε.

Υπάρχει και πλευρά κατά της αποφυγής. Το Τμήμα παραπέμπει στον νόμο και σε εγκυκλίους. Δομή που υπάρχει μόνο για να ντύσει εμπορικό εισόδημα ως μέρισμα δεν είναι κάτι που αυτή η σελίδα θα επικυρώσει. Η απαλλαγή αφορά το εισόδημα που περιγράφει ο νόμος.

Η επιλογή του 2026 για παράταση

Πρόσωπο που δεν είχε κυπριακή κατοικία προέλευσης, αλλά λογίζεται ότι έχει κατοικία μόνο λόγω του κανόνα των 17 από τα 20 έτη, μπορεί να επιλέξει εναλλακτική μέθοδο. Το Τμήμα Φορολογίας λέει ότι η απαλλαγή μπορεί να παραταθεί για δύο επιπλέον περιόδους των πέντε ετών, με πληρωμή €250,000 για κάθε πενταετή περίοδο, κατά το άρθρο 3D του περί Έκτακτης Εισφοράς για την Άμυνα Νόμου και την εγκύκλιο 02/2026. Η PwC περιγράφει την ίδια πληρωμή. Δεν είναι γενικό προϊόν που μπορεί να αγοράσει οποιοσδήποτε κατά την άφιξη. Είναι επιλογή για πρόσωπο που ήδη λογίζεται ότι έχει κατοικία λόγω του κανόνα των 17 ετών, και που δεν ξεκίνησε με κυπριακή κατοικία προέλευσης. Η εγκύκλιος είναι στα ελληνικά. Διαβάστε την, ή ζητήστε να τη διαβάσουν, πριν πληρώσετε.

Το Τμήμα λέει επίσης ότι πρόσωπο που πιστεύει ότι δεν έχει κατοικία (domicile) μπορεί να ζητήσει την απαλλαγή στο έντυπο T.F.38. Το έντυπο είναι το διοικητικό βήμα. Δεν δημιουργεί το καθεστώς αν τα γεγονότα δεν το στηρίζουν.

Τι να κρατάτε

Κρατήστε τα στοιχεία φορολογικής κατοικίας για κάθε έτος που θέλετε να μετρηθεί, ή να μην μετρηθεί: ημέρες, την κατοικία, και την εργασία ή τη διευθυντική θέση αν χρησιμοποιείτε τον κανόνα των 60 ημερών. Κρατήστε τα αποδεικτικά μερισμάτων και τους λογαριασμούς της εταιρείας που δείχνουν κέρδη ποίου έτους διανεμήθηκαν. Αν είστε κοντά στα 17 έτη, κάντε τη μέτρηση πριν από μια μεγάλη διανομή, όχι μετά τη βεβαίωση.

Το καθεστώς non-dom δεν βοηθά στον φόρο κεφαλαιουχικών κερδών για κυπριακό ακίνητο, που επιβάλλεται χωρίς να εξετάζεται η κατοικία (domicile). Δεν βοηθά στον ΦΠΑ. Δεν δίνει άδεια μετανάστευσης. Αυτά είναι χωριστές σελίδες σε αυτόν τον ιστότοπο, γιατί είναι χωριστοί νόμοι.